Khách Tây nghiên cứu quang gánh

Nhiều người nước ngoài như Issac hiếu kỳ trước điều đó, thậm chí, một nhóm nghiên cứu từ Đại học Calgary (Canada) đã tìm hiểu về quang gánh trong chuyến du lịch Việt Nam.

"gánh gồng là một công cụ quan trọng với dân cày ở những miền quê và người bán hàng rong trong đô thị. Đòn làm từ tre bền bỉ, cho vai thoải mái nâng đỡ và đôi gồng gánh như nhẹ hơn", TS. Hạc Văn Vinh thuộc Đại học Y Dược - Đại học Thái Nguyên, viết trong nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học Journal of Experimental Biology tháng 12/2019.

Bằng cách đặt đôi quang đối trọng trên đòn tre (đòn gánh), người lao động có thể gánh phân ra đồng ruộng, hay mang hàng hóa đi khắp thị trấn. Với khách nước ngoài, quang gánh như một chiếc cân lớn.

gồng gánh là vật dụng tiện dụng của người lao động tại Việt Nam và một số nhà nước châu Á. Ảnh: Fiveprime.

"Khi gánh, bạn tiêu tốn một phần lớn năng lượng cho từng bước đi. Bạn sẽ đặt một chân trên nền đất, chân còn lại nhấc lên cho cân bằng lực. Vì quang gánh chao đảo theo trục thẳng đứng, nó sẽ tác động đến vài điểm trên thân của những người dân cày nhiều hơn", Ryan Schroeder, kỹ sư cơ khí tại Đại học Calgary, nhận xét trong nghiên cứu do ông dẫn đầu.

Những nhà nghiên cứu nhận định, phương thức hoạt động của đòn gánh tương tự như một cây gậy nhảy pogo khi người chơi dùng động lực để nhảy về phía trước. "Điều bạn thực sự cần hiểu chính là cách thức đôi quang gánh nao núng, sao cho nó tác động lực lên thân trên của bạn hơn là đôi chân bên dưới. Như vậy, cơ bắp của bạn sẽ không phải gồng lên quá nhiều", ông Schroeder đánh giá.

Đội nghiên cứu của Schroeder yêu cầu các tình nguyện viên là nông dân tại Việt Nam gánh những túi cát nặng bằng khoảng nửa cân nặng thân thể, đi trên đoạn đường dài khoảng 18 m. Schroeder cho biết, một người cao tuổi còn kêu ca vì phải gánh quá ít. thử nghiệm của Schroeder nhằm tạo ra một loại balo ít tác động đến thân thể và lưng của người dùng, giảm mỏi mệt.

quang gánh của người Việt trong mắt khách Tây

Một người dân trong thể nghiệm của đội nghiên cứu từ Đại học Calgary. Video: Atlas Obscura.

Theo quan sát của đội nghiên cứu, những người dân cày bước ăn nhịp với ngả nghiêng của đôi quang, sao cho chúng nảy lên theo mỗi bước chân và giảm sức nặng đè lên vai. Họ cũng thường đổi bên vai gánh.

Dù gồng gánh phổ biến khắp những vùng quê Việt Nam, người ta cho rằng dụng cụ thuận lợi này đang bị đe dọa trước tiến trình đương đại hóa của đất nước. Tại những đô thị như Hà Nội, gánh hàng rong ít hiện diện hơn, mai sau này có thể sớm xảy đến với nhiều nơi khác.

"Vùng sâu vùng xa Việt Nam đang thay đổi chóng mặt trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa. hiện tại, người dân tại những địa phương hẻo lánh cũng ít dùng quanh gánh. Thay vào đó là xe đẩy, xe máy hay những công cụ tải khác", GS.TS. Nguyễn Văn Sơn, Đại học Y Dược - Đại học Thái Nguyên, phân vua.

Liệu những máy móc tiên tiến có thay thế công cụ thô sơ tại làng quê Việt hay không là điều cần thời kì trả lời. Có lẽ đã đến lúc để bỏ chiếc balo sang một bên và thử dùng đòn gánh truyền thống của người Việt, Issac san sẻ.

Bảo Ngọc (Theo At las Obscura )